Vlinders op de vlinderstruik in onze tuin
🦋 Welke vlinder is dit?
Dit zijn de Distelvlinder, Atalanta vlinder, Citroenvlinder en de Kleine vos vlinder, zie de carousel hieronder.
Je kunt ze herkennen aan:
Distelvlinder kenmerken:
🦋 Kenmerken van de distelvlinder
- Vleugelspanwijdte: ongeveer 5 tot 6 cm
- Bovenzijde: voornamelijk oranje tot oranjebruin
- Voorvleugels: opvallende zwarte tekening met witte vlekken aan de vleugelpunten
- Achtervleugels: oranje/bruin met donkere tekeningen en kleine oogachtige vlekken
- Onderzijde: veel grijzere en bruinere kleuren, waardoor de vlinder aanzienlijk minder opvallend is wanneer hij zijn vleugels sluit
- Lichaam: behaard en bruinachtig
- Voelsprieten: zwart/wit geringd en aan het uiteinde duidelijk verdikt
- Vlucht: een krachtige, vrij snelle vlieger die regelmatig grotere afstanden aflegt
- Voedsel: volwassen vlinders drinken nectar van veel verschillende bloemen, waaronder vlinderstruik, distels, paardenbloem en klavers
- Rups: vaak te vinden op planten uit de distelfamilie, maar ook op onder andere brandnetel en kaasjeskruid.
🌍 Een bijzondere trekvlinder
De distelvlinder is een echte trekvlinder. Hij kan vanuit Noord-Afrika en Zuid-Europa helemaal naar Noord-Europa trekken. In Nederland zien we hem vooral in het voorjaar en de zomer. Sommige jaren zijn er bijzonder veel distelvlinders, afhankelijk van de omstandigheden tijdens hun trek.
De Vlinderstichting beschrijft de distelvlinder als een trekvlinder die in Nederland vooral tussen april en oktober wordt gezien. Ze zijn bovendien dol op nectarplanten en worden regelmatig op vlinderstruiken aangetroffen. (Vlinderstichting)
In mei 2026 werd al gemeld dat er dat jaar opvallend veel distelvlinders vanuit het zuiden Nederland waren binnengekomen, met de verwachting dat 2026 mogelijk weer een goed distelvlinderjaar zou worden. (Vlinderstichting)
Atalanta vlinder kenmerken:
🦋 Kenmerken van de Atalanta
- Vleugelspanwijdte: ongeveer 5 tot 6 cm
- Bovenzijde: overwegend donkerbruin tot bijna zwart
- Voorvleugels: opvallende oranje/rode band die schuin over de vleugel loopt
- Vleugelpunten: zwart met verschillende witte vlekken
- Achtervleugels: donkerbruin/zwart met een brede rode/oranje rand
- Onderzijde: veel donkerder en gemarmerd, met bruin-, grijs- en zwarttinten
- Lichaam: donker en behaard
- Voelsprieten: zwart en aan de uiteinden duidelijk verdikt
- Vlucht: een snelle en krachtige vlieger, maar hij kan ook regelmatig langere tijd op een bloem blijven zitten
- Voedsel: nectar van onder andere vlinderstruik, distels en klimop. In het najaar is de Atalanta ook vaak te vinden op rottend fruit, zoals overrijpe pruimen en appels.
- Rups: leeft vooral op brandnetels.
🌍 Trekvlinder
Ook de Atalanta is een trekvlinder. In het voorjaar trekken vlinders vanuit Zuid-Europa en Noord-Afrika naar het noorden. In Nederland kunnen ze zich vervolgens voortplanten. In het najaar trekken veel Atalanta’s weer zuidwaarts, hoewel sommige exemplaren tegenwoordig ook in Nederland proberen te overwinteren.
🔎 Atalanta of distelvlinder?
Dit is een handige manier om ze uit elkaar te houden:
Atalanta:
🖤 veel zwart/donkerbruin
🔴 duidelijke rode/oranje banden
⚪ witte vlekken in de zwarte vleugelpunten
Distelvlinder:
🧡 veel meer oranje over de vleugels
🖤 zwarte vleugelpunten
⚪ witte vlekken in de vleugelpunten
Citroenvlinder kenmerken:
🦋 Kenmerken van de citroenvlinder
De citroenvlinder (Gonepteryx rhamni) is één van de gemakkelijkst herkenbare dagvlinders van Nederland.
- Vleugelspanwijdte: ongeveer 5–6 cm
- Mannetje: opvallend citroengeel van kleur
- Vrouwtje: veel lichter, meestal bleek geelgroen tot bijna wit
- Vleugelvorm: kenmerkend zijn de puntige vleugels. Vooral de achtervleugels hebben een opvallend hoekig uiterlijk.
- Vleugelrand: de rand is fijn en wat donkerder gekleurd.
- Vlekken: op iedere vleugel bevindt zich een kleine oranjebruine vlek.
- Onderzijde: lijkt sterk op de bovenzijde, maar is wat groener en minder fel van kleur.
- Lichaam: groenachtig en behaard.
- Voelsprieten: duidelijk verdikt aan de uiteinden.
🌿 Waar vind je de citroenvlinder?
De citroenvlinder komt veel voor in tuinen, bosranden, parken, weilanden en natuurgebieden. Volwassen vlinders bezoeken allerlei bloemen voor nectar, waaronder vlinderstruik, distels, paardenbloemen en koninginnekruid.
De rupsen zijn veel kieskeuriger en leven voornamelijk op sporkehout en wegedoorn.
❄️ Bijzondere eigenschap
Een bijzonder kenmerk van de citroenvlinder is dat hij als volwassen vlinder overwintert. Hij zoekt daarvoor beschutte plekken op, bijvoorbeeld tussen bladeren, in struiken of dicht struikgewas. Daardoor kan je soms al op een zonnige dag in februari of maart een citroenvlinder zien rondvliegen.
🔎 Citroenvlinder herkennen
Een handig ezelsbruggetje:
Fel geel + puntige vleugels + oranjebruine stip = citroenvlinder. 💛🦋
Het mannetje is daarbij duidelijk geler dan het vrouwtje. Dat maakt de soort extra interessant om te fotograferen, want afhankelijk van het geslacht kan de kleur behoorlijk verschillen.
Kleine Vos vlinder kenmerken:
🦋 Kenmerken van de Kleine vos
- Vleugelspanwijdte: ongeveer 4–5 cm
- Bovenzijde: overwegend oranje tot roodbruin
- Voorvleugels: hebben een karakteristieke afwisseling van zwarte en gele/lichtgekleurde vlekken
- Vleugelrand: een opvallende donkere rand met daarin verschillende blauwe oogachtige vlekjes
- Achtervleugels: voornamelijk oranjebruin met donkere delen en blauwe randvlekjes
- Onderzijde: veel donkerder, voornamelijk bruin, grijs en zwart, waardoor de vlinder met gesloten vleugels goed gecamoufleerd is
- Vleugelvorm: vrij hoekig, met een kleine punt aan de voorvleugel
- Rups: zwart/donker met gele lengtestrepen en stekels; leeft voornamelijk op brandnetels
🌸 Waar vind je de Kleine vos?
De Kleine vos komt vrijwel overal voor waar voldoende bloemen en beschutting zijn: tuinen, parken, bermen, weilanden en natuurgebieden.
Volwassen vlinders bezoeken onder andere:
- vlinderstruik 🌸
- distels
- paardenbloemen
- koninginnenkruid
- klimop
Onze vlinderstruik in de tuin is dan ook een uitstekende plek om deze soort te fotograferen.
❄️ Een echte overwinteraar
Net als de citroenvlinder overwintert de Kleine vos als volwassen vlinder. Hij zoekt hiervoor bijvoorbeeld een beschutte plek in een schuurtje, boomholte of onder bladeren. Op warme zonnige dagen in het vroege voorjaar kan hij alweer tevoorschijn komen.
🔎 Kleine vos herkennen
Oranje/roodbruin + zwarte en gele vlekken + blauwe randvlekjes = Kleine vos.
🦋Een mooi onderscheid met de Atalanta is vooral de vleugelrand: bij de Kleine vos zie je een duidelijke rij blauwe vlekjes langs de donkere rand. De Atalanta heeft juist de opvallende rode/oranje banden over zijn donkere vleugels.
🦋 Vlinders fotograferen vanuit de tuin
Distelvlinders op de vlinderstruik – gefotografeerd in onze tuin
Soms hoef ik helemaal niet op pad om mooie natuurfotografie te maken. Ook in onze eigen tuin valt genoeg te beleven.
De vlinderstruik stond deze keer volop in bloei en dat trok verschillende vlinders aan. Een mooie gelegenheid om de camera erbij te pakken en de bezoekers eens van dichtbij vast te leggen.
Voor deze serie gebruikte ik mijn Canon R6 Mark III in combinatie met de Canon RF 200-800mm F6.3-9 IS USM. Misschien niet de eerste combinatie waar je aan denkt bij macro- of vlinderfotografie, maar juist bij dit soort onderwerpen heeft deze lens een groot voordeel.
Je kunt namelijk behoorlijk wat afstand houden van de vlinder. 🦋📸
Dat is prettig voor mij als fotograaf, maar vooral voor het onderwerp. Je hoeft niet steeds dichter naar de vlinder toe te kruipen en hebt daardoor veel minder kans dat je hem verstoort tijdens het drinken van nectar. Bovendien geeft de lange brandpuntsafstand de mogelijkheid om de vlinder mooi beeldvullend vast te leggen, terwijl de achtergrond prettig onscherp blijft.
De vlinders op deze foto’s zijn distelvlinders (Vanessa cardui), een prachtige trekvlinder die vanuit Zuid-Europa naar Nederland komt. De soort kan hier in de zomer een nieuwe generatie voortbrengen. (Vlinderstichting)
Het blijft bijzonder om gewoon vanuit je eigen tuin zo’n kleurrijke bezoeker voor de lens te krijgen. En misschien is dat wel één van de leukste kanten van fotografie: je hoeft soms helemaal niet ver weg om iets moois te ontdekken.
📷 Canon R6 Mark III
🔭 Canon RF 200-800mm F6.3-9 IS USM
🦋 Distelvlinder – Atalanta vlinder – Citroen vlinder – Kleine vos vlinder
🌸 Vlinderstruik – eigen tuin
De RF 200-800 heeft hier zijn kwaliteiten behoorlijk laten zien. Voor vlinders die rustig op een vlinderstruik zitten, kan zo’n lange telelens soms zelfs praktischer zijn dan een echte macro.
Meer over de distelvlinder bij De Vlinderstichting
